Winterklaar maken: waarom een volle ton in maart gescheurd is

Wat vorst met een ton doet

Water zet bij het bevriezen ongeveer negen procent uit. In een gesloten ton kan dat maar één kant op: tegen de wand. Kunststof geeft iets mee en overleeft dat meestal, maar de zwakke plekken zijn de kraan en de doorvoeren — daar zit hard materiaal met een schroefdraad, en dat scheurt.

Houten en zinken tonnen zijn gevoeliger. Bij hout drukt het ijs de duigen uit elkaar en gaan de hoepels los zitten; bij zink klapt de naad open. Beide zijn moeilijk te repareren.

De schade valt bijna nooit op in de winter zelf. U merkt hem in maart, als de ton weer volloopt en er een straaltje uit de onderkant komt.

De drie handelingen in november

Sluit eerst de toevoer af. Bij een vulautomaat met winterstand is dat een schuifje; anders neemt u de slang van de ton los, zodat het water gewoon de regenpijp in loopt.

Tap daarna de ton leeg. Draai de kraan open en laat hem open staan — juist dat laatste vergeten mensen. Een gesloten kraan met een restje water erin bevriest en scheurt, ook al is de ton leeg.

Demonteer tot slot de kraan als dat eenvoudig kan, of laat hem in elk geval openstaan met de tuit naar beneden. Leg het deksel erop tegen blad en bevestig het, want een lege ton waait om.

Een ton die u helemaal leeg laat, kan in een storm wegwaaien. Zet er een steen in, of zet hem op zijn kop.

Half vol is de slechtste stand

Er wordt weleens gezegd dat een volle ton niet kapotvriest omdat het water van boven af bevriest. Dat klopt gedeeltelijk: bij een lichte vorstperiode ontstaat er alleen een laagje ijs op het oppervlak, en dat kan omhoog uitzetten.

Het gaat mis bij een lange, strenge vorst, want dan bevriest het door en drukt het ijs naar alle kanten. En het gaat helemaal mis bij half gevuld: dan ligt er een dikke ijsplaat op een watervolume dat nergens heen kan.

De veilige stand is dus: leeg, met de kraan open. Wilt u in de winter toch water bij de hand houden, dan is een kleine emmer in de schuur veiliger dan een deels gevulde ton.

In het voorjaar weer opstarten

Spoel de ton uit voordat u hem weer aansluit. Er ligt een laagje slib op de bodem dat door de winter is gezakt, en dat wilt u er niet in houden — het is de voedingsbodem voor de algen van komende zomer.

Controleer de kraan op scheurtjes voordat u vult: een haarscheur ziet u droog beter dan nat. Kijk ook of het rubber van de doorvoer nog soepel is; verhard rubber gaat lekken zodra er druk op komt.

Zet daarna de vulautomaat weer open en laat de eerste bui doorlopen zonder op te vangen, zodat het stof van maanden droogte niet meteen in uw schone ton belandt.